Alpe–Adria na rowerze: Salzburg–Grado w 6 dni jazdy

Z Warszawy do Salzburga

Spotykamy się wieczorem w Warszawie, pakujemy bagaże i rowery, a następnie ruszamy w kierunku Austrii. Jest możliwość odbiour po drodze. Pierwszy dzień przeznaczamy na podróż, z przerwami po drodze. Po przyjeździe do hotelu planujemy udać się na wspólny spacer i obiado-kolację.

Salzburg nadaje wyprawie wyjątkowy początek. To tutaj w 1756 roku urodził się Wolfgang Amadeusz Mozart, którego dom rodzinny przy Getreidegasse jest dziś muzeum. Historyczne centrum miasta znajduje się na liście UNESCO. Widok miasta i otaczających je gór dobrze wprowadza w podróż, która przez następne dni będzie prowadzić coraz dalej na południe.

Nocujemy w Salzburgu lub jego okolicach, w miejscu umożliwiającym dogodny start na szlak. Wieczorem omówimy przebieg pierwszego dnia jazdy.

Trasa: Salzburg – Hallein – Golling – Werfen – Bischofshofen – St. Johann im Pongau.
Dystans: około 65–70 km.
Suma podjazdów: orientacyjnie 400–700 m.
Nawierzchnia: przede wszystkim asfaltowe drogi rowerowe, lokalne drogi i odcinki dróg publicznych.

Po śniadaniu zaczynamy właściwą rowerową podróż. Opuszczamy Salzburg i kierujemy się na południe, przez Hallein i Golling. Rzeka Salzach wyznacza kierunek jazdy, a góry stopniowo stają się coraz bliższym elementem krajobrazu. Pierwszy etap pozwoli znaleźć wspólny rytm, poznać grupę i przyzwyczaić się do codziennego przemieszczania między hotelami.
W okolicach Werfen zwrócimy uwagę na zamek Hohenwerfen, górujący nad doliną. Początki jego budowy sięgają 1077 roku. W tym programie traktujemy go jako punkt krajobrazowy: nie planujemy długiej wizyty we wnętrzach, aby zachować spokojny przebieg etapu. Będzie przestrzeń na postój, zdjęcia i opowieść o miejscu.
Dalej jedziemy przez Bischofshofen do St. Johann im Pongau. Pierwszy dzień ma umiarkowaną długość, ale wymaga gospodarowania siłami — przed nami jeszcze pięć etapów. Zatrzymamy się na posiłek i krótsze przerwy.

Po przyjeździe do hotelu zostawiamy rowery i wychodzimy na kolację lub spacer. Charakterystycznym zabytkiem St. Johann jest neogotycki kościół nazywany katedrą Pongau. Ten wieczór to również dobry moment, aby przygotować się do kolejnego dnia: uzupełnić zapasy, naładować baterie i odpocząć przed podjazdami w dolinie Gastein.

Trasa: St. Johann im Pongau – Schwarzach – Dorfgastein – Bad Hofgastein – Bad Gastein – Böckstein; przejazd pociągiem do Mallnitz.
Dystans: około 45–55 km rowerem, dodatkowo przejazd kolejowy.
Suma podjazdów: orientacyjnie 650–900 m.
Nawierzchnia: głównie asfaltowe drogi rowerowe i drogi publiczne; odcinek tunelu drogowego.

Dziś kilometrów będzie mniej, ale podjazdy nadadzą etapowi bardziej górski charakter. Ze St. Johann ruszamy przez Schwarzach do doliny Gastein. Jedziemy przez Dorfgastein i Bad Hofgastein, pozostawiając czas na odpoczynek przed końcowym podejściem do Bad Gastein. Wysiłek rozłożymy tak, aby dotrzeć do uzdrowiska bez pośpiechu.
W centrum Bad Gastein zobaczymy wodospad, który spada przez miasto w trzech poziomach, pokonując łącznie około 341 metrów różnicy wysokości. To wysokość wodospadu, a nie suma podjazdów naszej trasy. Woda i zabudowa uzdrowiska tworzą tutaj charakterystyczny widok; planujemy postój, podczas którego będzie można zejść z roweru i rozejrzeć się po okolicy.
Etap wymaga lekkich przełożeń i rozsądnego tempa na podjazdach. Przy wjeździe do doliny występuje tunel drogowy, a podejście do Bad Gastein jest strome. Nie traktujemy tych fragmentów jak spokojnej promenady: potrzebne będą sprawne światła, koncentracja i dostosowanie jazdy do organizacji ruchu. W trudniejszym miejscu można prowadzić rower, jeśli warunki tego wymagają.
Z Böckstein przejedziemy pociągiem do Mallnitz, przekraczając główny grzbiet Alp przez tunel. Nocleg zaplanowaliśmy już po jego południowej stronie, co pozwala zakończyć logistykę kolejową tego dnia. Po dotarciu do hotelu odpoczniemy przed jednym z najdłuższych etapów wyprawy. Kolejowy fragment programu realizowany jest przy czynnym połączeniu Böckstein–Mallnitz.

Trasa: Mallnitz – Obervellach – Möllbrücke – Spittal an der Drau – Villach.
Dystans: około 85–90 km.
Suma podjazdów: orientacyjnie 300–500 m.
Nawierzchnia: głównie asfalt; początkowy zjazd drogą publiczną, dalej drogi rowerowe i lokalne.

Ruszamy wcześnie, ponieważ przed nami około 85–90 kilometrów. Początek prowadzi w dół, z Mallnitz w stronę Obervellach

Po dotarciu do doliny jedziemy dalej w kierunku Möllbrücke i Spittal an der Drau. Główny postój zaplanujemy tak, aby zjeść posiłek przed drugą częścią dnia. W Spittal uwagę przyciąga renesansowy pałac Porcia, zbudowany w XVI wieku w stylu włoskiego palazzo. Krótkie zatrzymanie przy nim będzie okazją do połączenia odpoczynku z poznaniem kolejnego miejsca.

Za Spittal kontynuujemy jazdę w stronę Villach, w dużej części szlakiem wzdłuż Drawy. Długi etap dobrze pokazuje, dlaczego na tej wyprawie ważne jest przygotowanie do wielogodzinnej jazdy. Nawet przy korzystnym profilu trzeba regularnie jeść i pić. Nie będziemy dokładać rozbudowanego zwiedzania do tego dnia.

Wieczór spędzimy w Villach. Po zakwaterowaniu można wyjść na spacer i kolację, a potem przygotować się do przekroczenia granicy włoskiej. Nocleg w mieście daje również możliwość uzupełnienia rzeczy potrzebnych na dalszą część trasy.

Trasa: Villach – Arnoldstein – Thörl-Maglern – Tarvisio – Camporosso – Pontebba.
Dystans: około 60–70 km.
Suma podjazdów: orientacyjnie 500–800 m.
Nawierzchnia: głównie asfaltowe drogi rowerowe, fragmenty dawnej trasy kolejowej oraz drogi lokalne.

Po śniadaniu opuszczamy Villach i kierujemy się w stronę Arnoldstein. Granicę przekroczymy w rejonie Thörl-Maglern, a następnie pojedziemy do Tarvisio. Zmiana kraju jest jednym z przyjemnych momentów tej wyprawy: austriackie miejscowości ustępują włoskim, a podczas postoju można zamówić pierwsze espresso po południowej stronie granicy.
Nie jest to dzień całkowicie płaski. Podjazdy pojawią się przed Tarvisio i w okolicach Camporosso, dlatego warto od początku utrzymywać równy wysiłek. Dystans jest krótszy niż poprzedniego dnia, co daje więcej przestrzeni na postoje.

Włoski odcinek Alpe–Adrii wykorzystuje fragmenty dawnej linii kolejowej Pontebbana. Rower pozwala oglądać infrastrukturę z zupełnie innej perspektywy: zatrzymać się przy widoku, zauważyć przebieg doliny i spokojnie przejechać między miejscowościami. W tunelach potrzebne jest oświetlenie, a na mokrej nawierzchni zachowamy ostrożność nawet wtedy, gdy sam profil trasy jest łagodny.
Dzień kończymy w Pontebbie. Potok Pontebbana wyznaczał w latach 1866–1918 granicę między Królestwem Włoch a Austro-Węgrami. Dzisiejszy postój w niewielkiej miejscowości może więc stać się okazją do krótkiej opowieści o dawnym pograniczu.

Trasa: Pontebba – Dogna – Chiusaforte – Resiutta – okolice Moggio Udinese – Venzone – Osoppo – Buja – Udine.
Dystans: około 85–95 km.
Suma podjazdów: orientacyjnie 150–400 m.
Nawierzchnia: asfaltowe drogi rowerowe i lokalne oraz odcinki nieutwardzone, w tym w dolinie Cormor.

To drugi z dłuższych dni, dlatego po śniadaniu sprawnie ruszamy na południe. Z Pontebby jedziemy przez okolice Dogny, Chiusaforte i Resiutty. Będzie czas na krótsze postoje, jednak rozłożymy je z myślą o całym dystansie.

W Venzone zaplanowaliśmy ważniejszą przerwę. Miasteczko zostało poważnie zniszczone przez trzęsienia ziemi w 1976 roku, a następnie odbudowane z wykorzystaniem zachowanych elementów. Podczas krótkiego spaceru zobaczymy, jak historia odbudowy łączy się z dzisiejszym wyglądem miejscowości. To dobry moment na zdjęcia i posiłek przed dalszą jazdą.

Kolejna część etapu prowadzi w stronę Osoppo i Buja, a następnie doliny Cormor i Udine. Na tym odcinku pojawiają się nawierzchnie nieutwardzone.

Do Udine chcemy dotrzeć z czasem na odpoczynek, a wieczorem na wyjście do centrum. To dobry moment, aby zostawić rower i zobaczyć miasto pieszo, bez liczenia kolejnych kilometrów. Następnego dnia czeka nas łagodniejszy profil i więcej planowanych atrakcji, dlatego po długim etapie szczególnie przyda się regeneracja. Rano przygotujemy się już do ostatniego odcinka wyprawy.

Trasa: Udine – Palmanova – Cervignano del Friuli – Aquileia – Grado.
Dystans: około 55–65 km.
Suma podjazdów: orientacyjnie 50–150 m.
Nawierzchnia: głównie asfaltowe drogi rowerowe i lokalne drogi; końcówka wzdłuż laguny.

Ostatni etap układamy tak, aby rowerową podróż zakończyć krajoznawczo. Wyjeżdżamy z Udine i kierujemy się do Palmanovy. Miasto założone przez Wenecję w 1593 roku ma plan dziewięcioramiennej gwiazdy. Przejazd przez bramę i postój na centralnym placu pozwolą zobaczyć jego uporządkowaną architekturę, nawet bez zwiedzania wszystkich fortyfikacji.

Następnie przez Cervignano del Friuli jedziemy do Aquilei. To miejsce przenosi nas znacznie dalej w przeszłość: było ważnym miastem rzymskim, a jego obszar archeologiczny i bazylika należą do dziedzictwa UNESCO. Zaplanowaliśmy tu główny postój krajoznawczy ostatniego dnia. Możliwość wejścia do bazyliki i oglądania mozaik zależy od godzin dostępności oraz organizacji wizyt w terminie wyjazdu.

Po postoju ruszamy w kierunku Grado. Finałowa część prowadzi ku lagunie, a otwarty krajobraz różni się od dolin, które oglądaliśmy na początku wyprawy. Zostawimy czas na zdjęcie przy zakończeniu trasy i chwilę odpoczynku. Na otwartych odcinkach wiatr może wpłynąć na wysiłek, dlatego nawet ostatnie kilometry pokonamy w tempie odpowiadającym grupie.

Po sześciu dniach jazdy nocujemy w Grado. Wieczór można przeznaczyć na spacer po historycznym centrum, odpoczynek nad wodą i kolację. Nie planujemy odjazdu bezpośrednio po przyjeździe na metę. Dzięki temu ostatni dzień zachowuje atmosferę zakończenia wyprawy, a uczestnicy mają przestrzeń, aby nacieszyć się miejscem, do którego jechali przez Austrię i północne Włochy.